قفس طلایی دانش: وقتی کتابها تبدیل به میله زندان میشوند
تصور کنید در قفسی طلایی گیر افتادهاید که میلههایش از کتابها و مدارک دانشگاهی ساخته شده است. هر روز با افتخار میلهای جدید (یک مدرک تازه) اضافه میکنید، غافل از اینکه این قفس شما را از پرواز دورتر میکند. این داستان زندگی حرفهای بسیاری از مدرسان و متخصصان است. کسانی که در «تله تخصص» گیر افتادهاند؛ تلهای که با یک دروغ بزرگ شروع میشود: “برای موفقیت باید بیشتر بدانم.”
در اپیزود یازدهم پادکست بینابین، این بیماری خاموش را کالبدشکافی میکنیم و راه خروج از آن را (تبدیل شدن از مجری به معمار) یاد میگیریم.
۳ خطای مرگبار متخصصان در کسبوکار
چرا بهترین متخصصها بدترین مدیران میشوند؟ چون دچار این ۳ توهم هستند:
۱. توهم پیشرفت (تعلل سازنده): ما «یادگیری» را با «پیشرفت» اشتباه میگیریم. شرکت در دورههای آموزشی بیپایان، اغلب نوعی فرار از انجام کارهای سختِ اجرایی است. ما انبار مهمات را پر میکنیم، اما جرات شلیک نداریم.
۲. تبدیل شدن به گلوگاه سیستم: هرچه متخصصتر میشوید، وابستگی سیستم به شما بیشتر میشود. میگویید: «هیچکس مثل من نمیتواند درس بدهد.» این جمله افتخار نیست؛ اعتراف به شکست در سیستمسازی است. همانطور که مایکل گربر در کتاب افسانه کارآفرینی (E-Myth) میگوید: “شما صاحب کسبوکار نیستید؛ صاحب شغلی هستید که بدترین رئیس دنیا (خودتان) را دارد.”
۳. جنگ در اقیانوس قرمز اطلاعات: وقتی ارزش شما فقط «دانش» شماست، همیشه نگرانید کسی بیشتر از شما بداند. اما طبق استراتژی اقیانوس آبی، برنده کسی نیست که اطلاعات بیشتری دارد؛ برنده کسی است که زمین بازی جدیدی خلق میکند.
راهحل: تغییر هویت از «متخصص» به «معمار»
تفاوت این دو چیست؟
مغز انسان طبق نظریه بار شناختی (Cognitive Load)، عاشق الگو و نقشه است. وقتی شما به جای اطلاعات خام، «نقشه راه» میدهید، از یک معلم به یک رهبر تبدیل میشوید.
داستان سارا: از معلم خسته تا معمار تحول
سارا بهترین مدرس آیلتس بود اما درآمدش سقف داشت و همیشه خسته بود. ما سوالش را عوض کردیم: به جای «چطور بهتر تدریس کنم؟»، پرسیدیم «چطور سیستم تحول بسازم؟». نتیجه؟ طراحی یک سیستم شامل:
تمرین عملی: فرار از تله تخصص
۱. اقدام ۱۰ دقیقهای (نقشه آشفتگی): لیست کارهای هفته گذشته را بنویسید. کنار کارهایی که «فقط شما» میتوانستید انجام دهید ستاره بزنید. اینها نقاط ضعف سیستم شما هستند.
۲. اقدام ۷۲ ساعته (شروع ساختوساز): یک کار ساده (مثل آپلود ویدیو) را انتخاب کنید و برایش یک چکلیست بنویسید تا بتوانید آن را به شخص دیگری واگذار کنید. این اولین آجر سیستمسازی شماست.
جمعبندی: شما قلب تپنده سیستم هستید
پیتر سنگه (Peter Senge) میگوید: «ما نمیتوانیم سیستمی را تغییر دهیم، مگر آنکه بپذیریم خودمان بخشی از آن هستیم.» کلید خروج از قفس، دور ریختن دانش نیست؛ بلکه استفاده از آن برای ساختن نردبان است.
