وقتی قطبنما از کار میافتد
تصور کنید ناخدای کارکشتهای هستید که یک روز صبح بیدار میشود و میبیند جای ستارهها عوض شده و جزیرههای آشنا ناپدید شدهاند. این دقیقاً حال و روز امروزِ بسیاری از آموزشگاهها و مدرسان سنتی است. آدمهای کاردرستی که حس میکنند قواعد بازی عوض شده است.
در اپیزود هشتم پادکست بینابین، من (حمیدرضا مالمیر) نقشه گنج جدیدی برای این اقیانوس ناشناخته ترسیم کردهام. ما در ۳ فاز و ۸ قدم عملی یاد میگیریم چطور بدون غرق شدن، سوار موج تحول دیجیتال شویم.
تحول دیجیتال: تغییر ابزار نیست، تغییر ذهنیت است
وقتی میگوییم «دیجیتالی شدن»، منظور ضبط کردن کلاسهای حضوری نیست. طبق تعریف مککینزی (McKinsey)، تحول دیجیتال یعنی بازنگری اساسی در ۳ چیز:
- مدل کسبوکار
- فرایندهای کاری
- تجربه مشتری
بازار آموزش آنلاین تا سال ۲۰۲۶ به ۳۷۰ میلیارد دلار میرسد (منبع: Statista). شما کجای این بازار هستید؟
۳ اشتباه مرگبار در مسیر آنلاین شدن
- توهم تولید محتوا: فکر میکنند ۱۰۰ ساعت ویدیو یعنی ارزش! دانشجو دنبال «ساعت» نیست، دنبال «نتیجه» است.
- کپی کردن مدل درآمدی: شهریه ترمی در آنلاین جواب نمیدهد. باید مدلهای اشتراکی یا فریمیوم را تست کنید.
- نادیده گرفتن جامعه: بدون حس تعلق، دانشجو فقط یک «خریدار» است، نه یک «عضو وفادار».
نقشه راه ۸ مرحلهای: از آموزشگاه سنتی به امپراتوری دیجیتال
فاز اول: معماری استراتژی (نقشه گنج)
- قدم ۱: بازشناسی دانشجو (Jobs to be Done): مشتری آنلاین شما با مشتری حضوری فرق دارد. طبق مدل کریستنسن، دانشجو محصول شما را نمیخرد، بلکه آن را «استخدام» میکند تا مشکلی را حل کند. با ۵ دانشجوی برترتان مصاحبه کنید تا بفهمید دقیقاً چه «کاری» دارند.
- قدم ۲: ارزش پیشنهادی (UVP): چرا شما؟ طبق مدل جوجهتیغی (Jim Collins)، نقطه تقاطع اشتیاق، مهارت و موتور اقتصادیتان را پیدا کنید. (مثال: به جای «آموزش پایتون»، بگویید «پایتون برای مدیران مالی»).
- قدم ۳: انتخاب مدل درآمدی: آیا «تحول» میفروشید (دوره گرانقیمت) یا «مهارت مستمر» (اشتراکی)؟
فاز دوم: ساخت زیربنا (فونداسیون)
- قدم ۴: انتخاب LMS (خانه دیجیتال): سیستم مدیریت یادگیری شما باید ۵ ویژگی داشته باشد: تجربه کاربری ساده (UX)، مقیاسپذیری، مالکیت دادهها، یکپارچگی با ابزارهای دیگر و پشتیبانی قوی.
- قدم ۵: میکرولرنینگ (Microlearning): بر اساس نظریه بار شناختی، محتوا را به قطعات ۵ تا ۷ دقیقهای بشکنید. مغز نمیتواند ویدیوهای طولانی را پردازش کند.
فاز سوم: روح بخشیدن (جامعهسازی)
- قدم ۶: معماری جامعه (Community of Inquiry): طبق مدل علمی گریسون، باید ۳ حضور را طراحی کنید: حضور اجتماعی (ارتباط دانشجوها)، حضور شناختی (تفکر عمیق) و حضور آموزشی (نقش شما).
- قدم ۷: موتور رشد (Growth Engine): جامعه را فعال کنید تا خود دانشجوها مبلغ شما شوند. این همان چرخ لنگر (Flywheel) است که جیم کالینز توصیف میکند.
- قدم ۸: چرخه بهبود (Lean Startup): همیشه بازخورد بگیرید. نپرسید «دوره چطور بود؟»؛ بپرسید «کجا گیج شدید؟».
اقدامک: اولین خشت را بگذارید
عطار نیشابوری میگوید: «چون پدیدار آیدت این راه تمام / بعد از آن، این منزلت گردد مقام». همین امروز یکی از این کارها را انجام دهید: با یک دانشجو مصاحبه کنید، ارزش پیشنهادیتان را بنویسید یا یک ویدیوی ۵ دقیقهای آزمایشی ضبط کنید. مهم این است که حرکت کنید.
